DR Congo
Corneille Nangaa yibukije Leta ya RDC ko gutabaza amahanga bitazakemura ibibazo by’Abanye-Congo
Umuyobozi w’ihuriro AFC/M23 rirwanya ubutegetsi bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Corneille Nangaa Yobeluo, yabwibukije ko gutabaza amahanga ngo abufashe gukemura ibibazo byugarije Abanye-Congo ntacyo byatanga.
Mu butumwa busoza umwaka Nangaa yatanze ku wa 31 Ukuboza 2025, yatangaje ko intambara yo mu burasirazuba bwa RDC ari iy’Abanye-Congo, bityo ko kugerageza kuyegeka ku banyamahanga bisa no kuvura ibimenyetso by’indwara hirengagijwe impamvu ziyitera.
Ati
Umuyobozi w’ihuriro AFC/M23 rirwanya ubutegetsi bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Corneille Nangaa Yobeluo, yabwibukije ko gutabaza amahanga ngo abufashe gukemura ibibazo byugarije Abanye-Congo ntacyo byatanga.
Mu butumwa busoza umwaka Nangaa yatanze ku wa 31 Ukuboza 2025, yatangaje ko intambara yo mu burasirazuba bwa RDC ari iy’Abanye-Congo, bityo ko kugerageza kuyegeka ku banyamahanga bisa no kuvura ibimenyetso by’indwara hirengagijwe impamvu ziyitera.
Ati “Ikibazo kiriho ubu ni icy’Abanye-Congo mbere na mbere. Gushaka kucyegeka ku bo hanze ni ukuvura ibimenyetso hirengagijwe impamvu. Ubu ni uburyo bw’ikinyoma bwa Leta ya Kinshasa bwo gushaka guhisha ibyo ubuyobozi bwayo butakemuye.”
Yakomeje ati “Kujya gusabiriza no kwitakisha mu mahanga ntibizigera bikemura ibibazo bya Congo: kwicwa, kwibasirwa, umutekano muke uhoraho, amakimbirane hagati y’abenegihugu, ruswa, ubukene, amagambo y’urwango, ivanguramoko, kunyereza umutungo, ubujura bwo mu mijyi no kubura kw’isukura. Dushaka amahoro, amahoro ya nyayo kandi arambye.”
Nangaa yavuze ko mu mwaka wa 2025, AFC/M23 yahisemo amahoro, rimwe itanga ibitambo kugira ngo yumvikane na Leta ya RDC ariko ko ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bwashimangiye ko bushaka intambara.
Ati “Kugeza uyu munsi, nta mfungwa n’imwe yarekuwe, bihabanye cyane n’amasezerano yashyizweho umukono. Byongeye kandi, agahenge kishwe n’ibikorwa byisubira kandi byateguwe, bigenda bihindura agahenge intambara twashojweho yeruye kandi yagutse.”
Yasobanuye ko Qatar iherutse gutegura inama ebyiri zo gusuzuma iyubahirizwa ry’agahenge, AFC/M23 irazitabira, ariko ko Leta ya RDC yanze kuzitabira, ishimangira ko nta mahoro ishaka mu burasirazuba bw’igihugu.
Nangaa yatangaje ko nubwo bimeze bityo, AFC/M23 igifitiye icyizere ubuhuza bwa Qatar, kuko yemera ko inzira ya politiki ari yo yakemura amakimbirane yo mu burasirazuba bwa RDC, guhera mu mizi yayo.
Yavuze ko muri uyu mwaka, imvugo zibiba urwango zibasira abavuga Ikinyarwanda, cyane cyane abo mu bwoko bw’Abatutsi, zabaye amahame Leta ya RDC igenderaho, kuko itacyihishira ku buryo byageze no mu bofisiye bakuru mu gisirikare cy’igihugu n’abo mu rwego rwa politiki.
Uyu munyapolitiki yatangaje ko igihe cy’amacenga ya Leta ya RDC no kubeshya cyarangiranye n’umwaka wa 2025, bityo ko umwaka utaha uzaba uwo gukomeza urugamba rwo guharanira ukwishyira ukizana, amahoro no kongera kubaka igihugu.
Ati “Igihe cy’amacenga, kubeshya no gutanga amasezerano y’ibinyoma cyarangiye. Uhereye ubu, Abanye-Congo barahagurutse, bariyemeje kandi bafite umuhate. Umwaka wa 2026 uzaba umwaka wo gukomeza urugamba rwacu rwo guharanira ukwishyira ukizana, ubutabera, amahoro, no kongera kubaka Leta.”
Mu ntangiriro z’Ukuboza 2025, mu bice byo mu kibaya cya Rusizi mu ntara ya Kivu y’Amajyepfo habereye imirwano ikomeye yahanganishije ihuriro ry’ingabo za Leta ya RDC n’abarwanyi ba AFC/M23.
Iyi mirwano yatumye Abanye-Congo babarirwa mu bihumbi babaga muri ibi bice birimo Katogota, Luberizi, Luvungi, Sange, Kiliba n’umujyi wa Uvira bahungira mu Burundi no mu bindi bice byo muri Kivu y’Amajyepfo byari bitekanye.
Nangaa yatangaje ko hari impunzi z’Abanye-Congo zashatse gutaha ziva mu Burundi ariko zifungirwa inzira. Yasabye Leta y’u Burundi n’umuryango mpuzamahanga kuzifasha gutaha, asobanura ko ibice AFC/M23 igenzura birimo umutekano n’amahoro.
Uyu munyapolitiki yasobanuye ko mu bindi bice bigenzurwa na AFC/M23, impunzi zaba izahungiye imbere mu gihugu n’izahungiye mu mahanga ubu ziri gutaha ku bushake kugira ngo zisubukure ibikorwa zikesha imibereho birirmo ubuhinzi n’ubworozi, abana basubire ku ishuri.
Nangaa yavuze ko mu mwaka wa 2025, AFC/M23 yahisemo amahoro, rimwe itanga ibitambo kugira ngo yumvikane na Leta ya RDC ariko ko ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bwashimangiye ko bushaka intambara.
Ati “Kugeza uyu munsi, nta mfungwa n’imwe yarekuwe, bihabanye cyane n’amasezerano yashyizweho umukono. Byongeye kandi, agahenge kishwe n’ibikorwa byisubira kandi byateguwe, bigenda bihindura agahenge intambara twashojweho yeruye kandi yagutse.”
Yasobanuye ko Qatar iherutse gutegura inama ebyiri zo gusuzuma iyubahirizwa ry’agahenge, AFC/M23 irazitabira, ariko ko Leta ya RDC yanze kuzitabira, ishimangira ko nta mahoro ishaka mu burasirazuba bw’igihugu.
Nangaa yatangaje ko nubwo bimeze bityo, AFC/M23 igifitiye icyizere ubuhuza bwa Qatar, kuko yemera ko inzira ya politiki ari yo yakemura amakimbirane yo mu burasirazuba bwa RDC, guhera mu mizi yayo.
Yavuze ko muri uyu mwaka, imvugo zibiba urwango zibasira abavuga Ikinyarwanda, cyane cyane abo mu bwoko bw’Abatutsi, zabaye amahame Leta ya RDC igenderaho, kuko itacyihishira ku buryo byageze no mu bofisiye bakuru mu gisirikare cy’igihugu n’abo mu rwego rwa politiki.
Uyu munyapolitiki yatangaje ko igihe cy’amacenga ya Leta ya RDC no kubeshya cyarangiranye n’umwaka wa 2025, bityo ko umwaka utaha uzaba uwo gukomeza urugamba rwo guharanira ukwishyira ukizana, amahoro no kongera kubaka igihugu.
Ati “Igihe cy’amacenga, kubeshya no gutanga amasezerano y’ibinyoma cyarangiye. Uhereye ubu, Abanye-Congo barahagurutse, bariyemeje kandi bafite umuhate. Umwaka wa 2026 uzaba umwaka wo gukomeza urugamba rwacu rwo guharanira ukwishyira ukizana, ubutabera, amahoro, no kongera kubaka Leta.”
Mu ntangiriro z’Ukuboza 2025, mu bice byo mu kibaya cya Rusizi mu ntara ya Kivu y’Amajyepfo habereye imirwano ikomeye yahanganishije ihuriro ry’ingabo za Leta ya RDC n’abarwanyi ba AFC/M23.
Iyi mirwano yatumye Abanye-Congo babarirwa mu bihumbi babaga muri ibi bice birimo Katogota, Luberizi, Luvungi, Sange, Kiliba n’umujyi wa Uvira bahungira mu Burundi no mu bindi bice byo muri Kivu y’Amajyepfo byari bitekanye.
Nangaa yatangaje ko hari impunzi z’Abanye-Congo zashatse gutaha ziva mu Burundi ariko zifungirwa inzira. Yasabye Leta y’u Burundi n’umuryango mpuzamahanga kuzifasha gutaha, asobanura ko ibice AFC/M23 igenzura birimo umutekano n’amahoro.
Uyu munyapolitiki yasobanuye ko mu bindi bice bigenzurwa na AFC/M23, impunzi zaba izahungiye imbere mu gihugu n’izahungiye mu mahanga ubu ziri gutaha ku bushake kugira ngo zisubukure ibikorwa zikesha imibereho birirmo ubuhinzi n’ubworozi, abana basubire ku ishuri.
Itangazo ryo kurangisha
Boris Johnson yibasiye Minisitiri w’Intebe Keir Starmer amuziza ibirimo guhagarika amasezerano n’u Rwanda
